Itoizko Solidarioak taldeak antolatuta abuztuaren 30tik irailaren 2ra bitarte egitekoa den bizikleta martxaren berri eman nahi dizuegu. Aurtengo txirrindula martxak Itoitz eta Esako urtegiak lotuko ditu. Izan ere, bi urtegi horiek sortutako arazoak oso antzekoak dira, gure iritziz. Herritar mordoxka bizi da bi egitasmo erraldoien mehatxupean eta kasu batean zein bestean agintariak garrantzizko datuak ezkutatzen saiatu dira.


Itoizko kasuan, hondamendi arriskua handia dela ohartarazi du Antonio Rebollo ingeniariak; horren arabera, presaren ezker magala egongoitza da eta, horrek behera egingo balu, arriskuan legoke inguruko herrietako milaka biztanleren bizia. Zoritxarrez, urtegi inguruan izandako lur-jausiak eta pitzadurak adituen susmo txarrak konfirmatzen ari dira. Lurrikarek egoera areagotu baino ez dute egin: urtegia betetzen hasi zirenetik 1.200 lurrikara izan dira (azken hilabetean 80 inguru).

Esako urtegian antzeko egoera topa dezakegu. Urtegia eraiki zuen ingeniariak berak (René Petit) ohartarazi zuen lana hasi orduko magaletan arazo geologiko ugari zituztela. Haren iritziz, arazoak areagotu egingo dira urtegia handitzen badute. 1983an argitaratutako elkarrizketa batean hala esan zuen, hitzez hitz: "Esako urtegia handitzeak beldur handia emango lidake", eta obra horren seguratsuna nork bermatuko ote zuen galdetu zuen. 2006ko abuztuan luiziak izan ziren eta arraildurak agertu ziren ezker magalean. Hala ere, agintariek ez zuten deus ere esan; dena ezkutatu zuten zortzi hilabete geroago pertsona batek pitzadurak eta lur-jausiak ikusi zituen arte. Orain, urtebete geroago, gehiago eta handiagoak agertu dira.

Ezin dugu ez ikusiarena egin. Bi urtegi hauek txikizio handia eragin dute, baina ez dugu horregatik amore emango. Are gutxiago sinestuko ditugu Espainiako Gobernuak eta Ebroko Ur Konfederazioak ordaindutako txostenak; orain arte eurek ordaindutako adituek bakarrik esan dute obra horiek seguruak edo "ia seguruak" direla. Azken 20 urteetan besterik esan digute geologo eta ingeniari independenteek. Orain Lurra bera ari zaigu hizketan; ez digu esaten zerbait gertatuko dela, dagoeneko gertatzen ari dela baizik.

Hori guztia dela eta, Itoizko urtegia husteko eta Esako urtegia bere horretan utz dezatela eskatzen dugu. Hori da, hain zuzen ere, aurtengo bizikleta martxan zabalduko dugun mezua.

Hona hemen egitarauaren laburpena:

Osteguna 30: Iruñetik autobusez abiatuko gara. Agoitzera iritsi ondoren, Alduntza gainera igoko gara txirrindulaz Itoizko presa ikusteko. Han bertan betetze proben inguruan izan diren irregulartasunen berri emango digute hainbat auzokidek.

Ostirala 31: Agoitzetik abiatuta 32 kilometroko ibilbidea egingo dugu Zangozara. Han Rio Aragon Elkarteko kide baten hitzaldia entzuteko aukera izango dugu.

Larunbata 1: Zangozatik Aragoiko Artiedara bitarteko ibilbidea egingo duzu (39 km). Esako presan geldialdia egingo dugu, arraildurak ikusi eta azalpenak entzuteko. Ondoren, urtegia handituz gero ur azpian geldituko litzateken eskualdea zeharkatuko dugu. Artiedan bideo emanaldia Aragoiko hainbat urtegi egitasmoren gainean.

Igandea 2: Azken egunean talde ekintzak aurrera eramateko hainbat tailer izango dira Ruesta herrian. Azkenik, Iruñera autobusez itzuliko gara arratsaldeko 7etan denak espetxe aurrean elkartzeko, han baitago giltzaperatuta Julio Villanueva gure taldeko kidea.

Nafarroako eta Espainiako gobernuek lotsagabeki jokatu dute euren borondatea armen eta indarraren bitartez inposatuz. Lotsarik gabe agertu dira Itoitz inguruko herrietan, bertako biztanleen etxeak botatzera eta euren lurrak eta bizitzak itotzera joan direnean ere.

Beste herrialdeetan ez dute jendea espetxeratzen lurraren defentsan aritzeagatik. Espainiar Estatu osoan herrilan erraldoi baten kontra jarduteagatik presoak dituen borroka bakarra da Itoizkoa. Nafarroako Gobernua eta bere bazkideak kosta lain kosta egin nahi dute urtegia. Eta herritarrak horren kontra borrokatzen badira,
jakin bezate zigorra ezin gogorragoa izango dela. Urteak daramatzate hala jokatzen eta, itxura denez, abuztuaren 17an beste lezio bat eman nahi izan ziguten, Julio taldekidea espetxeratu baitzuten. Julio Villanuevak eta beste zazpi taldekidek Itoizko urtegiko lanak geldiarazi zituzten duela hamaika urte, porlana garraiatzeko erabiltzen zituzten kableak moztuz. Ekintza horregatik lau urte eta hamar hilaeteko kartzela zigorra ezarri zieten.

Zigorrek ez gaituzte isilaraziko, ordea. Guretzat argi dago nortzuk diren egoera honen erantzule. Jakin badakigu ez erantuzleek ez dutela zigorrik jasoko euren delituengatik, Justizia itsua baita. Itsua bai, baina... gorra ere bai? Julio espetxeratu dute, baina gure oihuak ez dituzte isilaraziko. Are ozenago oihukatuko dugu Ama Lurraren defentsan, haren ahotsa entzun dadin.

Horregatik guztiagatik, zatoz gurekin pedalei eragitera: Itoizko urtegia husteko, Esaren handitzea geldiarazteko eta Julio berehala aska dezaten.

ESPETXEAK APURTU!
URTEGIAK HUSTU!
JULIO ASKATU!

Iruñean, 2007ko abuztuaren 27an